Programm

• Grußwort: S.E. Herr Alexandros Papaioannou, Botschafter der Hellenischen Republik in Deutschland
• Einleitung: Prof. Dr. Miltos Pechlivanos, Direktor des CeMoG
• Vortrag: Prof. Georgios Papanastasiou (Aristoteles Universität von Thessaloniki

Φυγόκεντρες και κεντρομόλες δυνάμεις στην ιστορία της ελληνικής γλώσσας: διάλεκτοι και κοινές

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας, η Πρεσβεία της Ελλάδας στη Γερμανία και το Κέντρο Νέου Ελληνισμού του Πανεπιστημίου του Βερολίνου σας προσκαλούν τη Δευτέρα 9 Φεβρουαρίου 2026 και ώρα 18.00 σε διάλεξη του Καθηγητή Γεωργίου Παπαναστασίου (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης).

Η διάλεξη με τίτλο «Φυγόκεντρες και κεντρομόλες δυνάμεις στην ιστορία της ελληνικής γλώσσας: διάλεκτοι και κοινές» θα πραγματοποιηθεί στα ελληνικά.

Πρόγραμμα:

• Χαιρετισμός: Αλέξανδρος Παπαϊωάννου, Πρέσβης της Ελλάδας στη Γερμανία
• Πρόλογος: Καθ. Μίλτος Πεχλιβάνος, Διευθυντής του Κέντρου Νέου Ελληνισμού
• Διάλεξη: Καθ. Γεώργιος Παπαναστασίου (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης)

Όπως όλες οι φυσικές γλώσσες, η ελληνική είναι και αυτή μια γλώσσα μέσα στην ιστορία, απόλυτα συνυφασμένη με τις ιστορικές συνθήκες που διαμόρφωσαν τις τύχες των ομιλητών της. Μαρτυρημένη από το 1500 περίπου π.Χ., και ήδη τότε σε διαλεκτική μορφή, προαναγγέλλει την εποχή των αρχαίων ελληνικών διαλέκτων, που θα τη χαρακτηρίσει ως τον 4ο αι. π.Χ., σε αρμονία με την πολιτική διάσπαση των Ελλήνων σε πόλεις-κράτη. Μια ελληνιστική Κοινή με δύο παραλλαγές, ανατολική και δυτική, θα εμφανιστεί σταδιακά από τον 4ο αι. π.Χ., όταν ο ελληνισμός θα βρεθεί υπό ενιαία διοίκηση, και η διαμόρφωσή της θα κρατήσει πάνω από μισή χιλιετία, για να δώσει τη θέση της στην επίσης παραλλαγμένη σε – ανατολική και δυτική – μεσαιωνική κοινή, μέσα στο περιβάλλον της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Ήδη όμως πριν αλλά κυρίως μετά το 1000 μ.Χ. οι σταδιακές απώλειες εδαφών θέτουν τμήματα του ελληνισμού υπό ξένη κυριαρχία, αποκόπτοντάς τα από τον κορμό που έχει ως κέντρο την Κωνσταντινούπολη, και οδηγώντας στη δημιουργία των μεσαιωνικών και αργότερα των νεοελληνικών διαλέκτων. Η τάση για διαλεκτική διαφοροποίηση θα κρατήσει ως τα χρόνια της Τουρκοκρατίας, και θα ανασχεθεί μόνο μετά την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους, καθώς ήδη έχει διαμορφωθεί μια νεοελληνική κοινή. Χωρίς να έχουν εξαφανιστεί, οι διάλεκτοι εξακολουθούν να χρωματίζουν ακόμη και σήμερα τοπικές παραλλαγές της νέας ελληνικής – αλλά μας δίνουν την ευκαιρία να ανιχνεύουμε σε αυτές ακόμη και στοιχεία των αρχαίων ελληνικών διαλέκτων, αποδεικνύοντας τη συντηρητικότητα του γλωσσικού φαινομένου.